حسن بیگ هادی www.turuz.com

Hasan bay hadi

ateke  : (adi yeke, adı eke)

atigay : ünlü, tanınmış

atiğ     : adı sanı belli, ününü arttırmış kişi

atil      : ünlü, meşhur

atilay  : türk tarihinin en önemli kişilerinden, batı hun imparatoru, bu kişinin adı üzerinde tarihçi ve dilciler pek de anlaşamamışlardır. benim görüşüm de göç sırasında itil ırmağı kıyısında doğmuş olmasından dolayı “itil-ay”dır. ancak bununla birlikte bu kişi için bazı adlar söylenmekte (atila, atilla, atılay, atilay, atalay, atlıhan vb.)ve herşeye rağmen bu adların tümünün de türkçe oluşundan dolayı tarafımdan kabul görmektedir.anlamlar:_1.  atacık, babacık _2.  itil ırmağı kenarında doğduğundan ve türklerdeki eski bir gelenekten dolayı “itil” çocuğu anlamında verilen itilay’ın zamanla atilay’a dönüşümü _3.  atlı-ay _4.  atlı-han _5.  macar dilinde çelik anlamına gelen “atzel” den _6. atıl-ay

atilmiş        : atılgan, gözüpek

atiş     : ünlü, meşhur

Hasan bay hadi

ançıbay : (=avcı) ile bay (=beğ)’dan. avcı beğ anlamına gelir. 

and (ant) _1. yemin, söz _2.  yakın akraba

anda   : moğolca. yeminli kardeş (ant’tan türemiştir.) türkçe’de kan kardeşe denk gelmektedir, çünkü akrabalık andı genelde kanların birbirine karıştırılmasıyla edilir.

anda   : birlikte and içmiş(kankardeşi) (anda’lık türklerin en eski geleneklerinden biridir. ve andalar birbirlerini kardeşlerinden daha ileride korur, sayar ve kayırmaya çalışırlar.)

andaç         : hatıra, ajanda, takvimli defter anlamına gelir. 

andariman: anılara değer veren ve saygı gösteren kişi

andi    : anmaktan..

andir   : anısı ola hatıra

angay : anılarına bağlı olan kişi

angi    : _1. anı, hatıra, _2. yetki, yeterlilik

angim : mamur, hakim

angin  : ünlü, anılan, adı duyulan

angiş  : ünlü, meşhur

angit   : yaban ördeği

Hasan bay hadi

ak-oba       : soylu

aksak  : _1. aksayan, seken _2. yükselen, çıkan

aksungur : sungur, doğan cinsinden bir av kuşudur, ak ve kara olmak üzere iki çeşidi vardır.

aksüyrük: aksüyek

ak-şaman: şamanist gelenekte, iyi ruhlarla ilgilenen ve ilişkiye giren kam

akşit   : yürekli, gözükara

aktı     : saf, masum

aktolun : beyaz ay . akurgal

ak-uz : (uzman, usta)

ak-yol         : dürüst, namuslu

ak-yön       : dürüst, namuslu

ak-yüz        : dürüst

al altun      : prenses,

al        : _1. bayrak kumaşı _2. kızarmış, kızarık _3. el, kolun bilekten aşağı kısmı _4.  ala, alaca _5. almaktan al  türkçe’den farsça’ya geçmiş birçok sözcükten biridir.”

ala      : karışık renkli, benekli

Hasan bay hadi

aba     : 1. annə, beğ_. 2. qutluğ_.  

abağan       : alicənap

abakiymiş: gönül kırıcı, can yakıcı t.göktürkler dönemi bey ve komutanlarından (kürşad’ın kırklarından).

abakus : sütun başlığının en üstünde yer alan tabla. (e.akurgal)

abaq   : təmiz, iffətli, namuslu kişi

abaqa : yaxın əğraba, amca çocuğu

abaqay       : 1. amca. 2.   yaxın əğraba, yeğən, amca cocuğu. 3_.  sibirya’da saygın ve sözü geçən hanım

abar    : (avar): _1.  göstəriş, heybətlilik _2.  başəğməz, dirəncli

abaş   : (abaş hatun) hanım yeriyişi. küçük narin adım.

abay   : _1.  aydınlıq, aydınlıq verici. _2.  heyrət oyandıran, heyrət verici

abçar   : avşar. _1.  işin əhli kişi, işbitirici _2.  uyumlu, itaatkar

abi      : _1.  can, ruh _2.  soyluluk

abıç    : gönüllü

abıdan        : abiq, içli, könül insanı

abike  : alicenap, yüksək könüllü

abıq    : abidan, içli, gönüllü

HƏSƏN BƏY HADI

tuluxu	dolmaq, ödəmək
tuluqesu	dolmaq, vermək, ödəmək
tuluqesu üqey	ödəməz, müfdə,
nairamdak
sireqe	miz, masa
bayğolda	sistim
yanq yara	siflis ağrısı
ab!	al!
abdaxo	alınmaq
abxo	almaq
bakdağako	cıdamla dözmək, gözləmək,
çakdakçı	keşikçi
jam	yam, yol
kudaçı	baxan, güdən, gözətçi